Doe mee en deel je reiskennis!

Gdansk

Uit Wikitravel
Versie door Bjarte (Overleg | bijdragen) op 20 dec 2014 om 21:04 (Opmaak)
Ga naar: navigatie, zoeken
Gdansk

Default Banner.jpg

Gdańsk (Duits: Danzig, Nederlands: Danzig of Danswijk (verouderd), Kasjoebisch: Gduńsk) is de hoofdstad van Pommeren en een voormalige Hanzestad in Polen. Gdańsk is gelegen aan de Oostzee, op de plaats waar de westelijke arm van de Wisła (Weichsel) de Bocht van Gdańsk bereikt.

De stad heeft 450.000 inwoners en vormt samen met de badplaats Sopot en de havenstad Gdynia de zogenaamde Driestad (Trójmiasto), een agglomeratie met ruim 1 miljoen inwoners. De stad is tevens het centrum van de regionale Kasjoebische cultuur.

Info

Geschiedenis

Volgens de archeologische opgravingen is de stad (destijds eigenlijk een vissersdorp) rond de 5e eeuw ontstaan. Als officiële "geboortedatum" van de stad wordt echter het jaar 997 gehanteerd, wanneer de stad door de heilige Adalbert, op zijn weg naar Pruisen, bezocht werd. In dit verband werd de stad voor het eerst in de historische kronieken vermeld. Toen was de stad voornamelijk door West-Slaven (Kasjoeben) en enige Baltische Pruisen bewoond.

Op 14 november 1308 werd de stad door de ridders van de Duitse Orde veroverd, waarna zij deel van Pruisen werd. De Duitse taal had al spoedig in de stad de overhand gekregen door de toestroom van Duitse handelaars. De stad groeide voorspoedig en raakte bekend onder de Hoogduitse naam Danzig. Reeds in 1226 had de stad, onder Pools toezicht en deels gedomineerd door de Pommerse hertogen, de naam Dantzice, de Nederduitse naam voor de stad.

In 1466, na de nederlaag van Duitse Orde in de Dertienjarige Oorlog, keerde stad terug bij het koninkrijk Polen. De Duitstalige bevolking genoot echter een verregaande autonomie en aan de overheersende positie van het Duits werd geen enkele afbreuk gedaan. De Duitse bevolking ging, in tegenstelling tot de Kasjoeben op het platteland, over naar het Protestantisme.

In de 16e en 17e eeuw kende Gdańsk zijn gouden tijd. Bijna heel de Poolse graanexport ging door de haven van Gdańsk, waardoor de stad al spoedig de grootste en de rijkste havenstad aan de Oostzee werd, met Koningin van de Oostzee als eretitel. Met zijn 60.000 à 70.000 inwoners was Danzig de grootste stad, niet alleen van het Koninkrijk Polen, maar van het gehele Oostzeegebied. In die tijd werden vele mooie renaissancegebouwen in Gdańsk opgetrokken, die nog steeds het beeld van de historische binnenstad typeren en de stad aantrekkelijk maken voor toeristen. De gebouwen werden voornamelijk gebouwd door uitgenodigde architecten uit Nederland; het is dus niet verwonderlijk dat het historische Gdańsk door veel mensen wordt vergeleken met Nederlandse of Vlaamse steden.

In de 18e eeuw begon Danzig aan macht in te boeten, hetgeen deels te wijten was aan de opkomst van de nieuwe grote Oostzeehaven Sint-Petersburg. In 1793, na de Tweede Poolse Deling, werd Danzig door Pruisen geannexeerd. Na de Eerste Wereldoorlog werd de stad van de rest van Duitsland afgesneden door de Poolse corridor, die Polen met de zee verbond. De stad had de status van vrijstaat onder toezicht van de Volkenbond (Vrije Stad Danzig (1920-1939)). De bevolking was toen vrijwel geheel Duits, maar de kleine Poolse minderheid had recht op eigen instellingen, zoals scholen en postkantoren. Omdat de Polen vreesden dat de overwegend Duitstalige stad Danzig wel eens aan hun greep zou kunnen ontsnappen, besloten zij in de jaren 1920 tot de bouw van een tweede Oostzeehaven, Gdynia, waarvan het handelsverkeer al spoedig dat van Danzig begon te evenaren.

Op 1 september 1939 werden de Poolse instellingen door de Duitse Wehrmacht aangevallen bij Westerplatte. Danzig werd bezet, waarmee de Tweede Wereldoorlog voor de stad begon. De Duitse aanval op Polen en Danzig is het begin van de Tweede Wereldoorlog. Begin 1945 vonden vanuit Danzig grote reddingsacties plaats voor de Duitse bevolking voor onder meer Oost-Pruisen en West-Pruisen, welke op dat moment frontgebied waren geworden en door het Rode Leger veroverd werden. Vele Duitse burgers, met name kinderen, vrouwen en bejaarden, werden per schip overgebracht naar veilige steden als Kiel en Lübeck.

Na de Tweede Wereldoorlog, waarin de stad grote schade leed, kwam de stad volgens de Conferentie van Potsdam toe aan Polen. De achtergebleven Duitstalige bevolking werd van 1945-1947 op vaak gewelddadige wijze uit de stad verdreven en gedeporteerd.

Ondanks de rampzalige toestand van Polen werd al in de jaren '40 begonnen aan de herstellings- en restauratiewerken van de historische stadskern, die tijdens de oorlog voor 70 à 80 % vernield werd. Ook werd Gdańsk opnieuw een belangrijke havenplaats; de scheepsbouw beleefde er onder het communistische regime jaren van bloei. Poolse nieuwkomers uit Centraal-Polen en vooral vluchtelingen uit de voormalige oostelijke gebieden van de vooroorlogse Poolse republiek, namen in Gdańsk hun intrek.

In de jaren 80 verwierf de stad faam, toen onder leiding van Lech Wałęsa op de plaatselijke Leninwerf de vakbond Solidarność (Solidariteit) werd opgericht.

Dankzij de inspanningen van Poolse restaurateurs wordt het Gdańsk van vandaag samen met Warschau en Krakau tot de mooiste steden van de Republiek Polen gerekend.

Arriveren

Per Vliegtuig

Budgetmaatschappij Wizz Air verzorgt enkele dagen per week rechtstreekse vluchten vanaf Eindhoven Airport en Groningen Airport naar Gdansk. Tickets zijn al verkrijgbaar vanaf €19,99 enkele reis. Eurolot vliegt vanaf Amsterdam Schiphol, dit is een full-service luchtvaartmaatschappij.

Vanaf de luchthaven rijdt bus 210 om het halfuur naar het centraal station (Gdańsk Główny) en centrum van de stad (Brama Wyżynna). De luchthaven is niet de eindhalte van de bus, dus let op dat je de bus in de goede richting neemt. Tickets kunnen gekocht worden bij de ticketautomaat. De toeristenkaart met openbaar vervoer optie is ook geldig in de bus.

In de aankomsthal is een informatiebalie van het toeristenbureau aanwezig.

Per Trein

Per Auto

Gdansk is over de snelweg bereikbaar via de A1 vanuit Warschau. Vanuit de Benelux is de snelste route naar Gdansk om bij de Duitse stad Frankfurt an der Oder de Poolse grens over te steken om vervolgens tot voorbij Poznan de snelweg A2 te volgen. Daarna een paar kilometer na Poznan de afslag nemen richting Bydgoszcz over de weg E261 (S5). Bij Grudziądz sluit de E261 aan op de snelweg A1 richting Gdansk. Afstand vanuit Utrecht: 1160 kilometer.

Per Bus

Per Boot

Stena Line [1] onderhoudt een veerdienst tussen Karlskrona in Zweden en de aan Gdansk grenzende stad Gdynia.


Lokaal Transport

Gdansk heeft een goed functionerend openbaar vervoer stelsel van bussen, trams en treinen. De dichtstbijzijnde tramhalte vanuit het centrum is Brama Wyżynna. Vanuit hier gaan er onder andere trams naar de trekpleisters buiten het centrum zoals het Solidariteitsplein, de PGE Arena, Stogi Plaża en Galeria Bałtycka. De meeste tramlijnen rijden minstens ieder kwartier.

Tickets voor trams kunnen los gekocht worden bij ticketautomaten. Veel handiger en goedkoper is om een dagkaart te kopen geldig op alle bussen en trams (PLN15). Nog handiger is om op je toeristenkaart (te koop bij toeristenbureaus, PLN13) ook een transport ticket te zetten voor 24 uur (PLN20) of 72 uur (PLN40). Dit ticket is ook geldig op de lokale treinen richting Gdynia en Sopot.

Bekijken

De kade langs de Motława Rivier (Długie Pobrzeże) met op de achtergrond de Żuraw Kraan.
De Langstraat (Ulica Długa) bij nacht.
Het Europees Solidariteits Centrum.
  • Langstraat en Lange Markt (Ulica Długa). De Langstraat en de Lange Markt zijn samen het hart van de stad. Deze zeer brede autoluwe straat is omgeven door kleurrijke gebouwen met bijzondere geveltjes gebaseerd op de Nederlandse architectuur. Over de gehele lengte van de straat zijn terrasjes, cafés en toeristenwinkeltjes te vinden.
  • Uphagen Huis, Ulica Długa 12 (aan de Langstraat), ☎ +48 58 301 23 71, [2]. Dagelijks 10-16, dinsdag 10-13, maandag gesloten. Dom Uphagena is een oud huis aan de Langstraat. Het huis is in de jaren '90 zoveel mogelijk in oude staat teruggebracht met oorspronkelijk interieur. Vrije toegang met toeristenkaart.
  • Żuraw Kraan, Ul. Szeroka 67/68, ☎ +48 58 301 69 38, [3]. Dagelijks 10-18, maandag gesloten. De Żuraw is één van de best bewaarde havenkranen van Europa uit de 13e eeuw. De kraan is van binnenuit te bezichtigen. Niet alleen het mechanisme is te bekijken, maar ook kaarten en opstellingen over het oude Gdansk. Toegang PLN8, kinderen PLN1, vrije toegang met toeristenkaart.
  • Stadhuis (Ratusz Głównego Miasta), Długa 46/47, ☎ +48 58 767 91 00, [4]. Dagelijks 10-16, dinsdag 10-13, maandag gesloten. Het Stadhuis aan de Lange Markt stamt uit de 14e eeuw, hier was vroeger de bestuurlijke macht van de stad gevestigd. Het gebouw werd zwaar beschadigd in de Tweede Wereldoorlog, maar is daarna weer in oude glorie hersteld. In het gebouw is nu een deel van het Historisch Museum Gdansk gevestigd. In de zomermaanden is ook de 50 meter hoge klokkentoren open voor publiek, met een spectaculair uitzicht over de stad. Toegang PLN10, dinsdag gratis, vrije toegang met toeristenkaart.
  • Dwór Artusa, Długi Targ 43-44, ☎ +48 58 767 91 80, [5]. Dagelijks 10-16, dinsdag 10-13, maandag gesloten. De 'Artus Rechtbank' leent zijn naam aan de legende Koning Arthur. Artus was een ontmoetingsplaats voor ridders, kooplieden en aristocraten in de Middeleeuwen. Het huidige gebouw is gebouwd in de 17e eeuw naar voorbeeld van de Nederlandse architectuur en is hedendaags een gedeelte van het historische museum Gdansk. Vrije toegang met toeristenkaart.

Buiten het centrum

  • Westerplatte, ul. Mjr. H. Sucharskiego, ☎ +48 58 343 6972, [6]. Westerplatte is een schiereiland. Op 1 september 1939 om 4:45 's ochtends begon de Duitse invasie van Polen met de beschieting van Westerplatte door het slagschip Schleswig-Holstein. De Slag om Westerplatte werd uiteindelijk op 7 september 1939 gewonnen door nazi-Duitsland. De ruïnes van de barakken en blokhuizen zijn nog te bezichtigen. Er staat ook een groot monument. Vanuit het centrum van Gdansk (bij de Żuraw Kraan) wordt meerdere keren per dag een veerdienst onderhouden naar Westerplatte.
  • Wisłoujście Fort, ul. Stara Twierdza 1, ☎ +48 58 351 2244, [7]. Dagelijks 09-16, alleen in zomermaanden. Dit fort is gesitueerd op het Westerplatte schiereiland. Het fort is met openbaar vervoer bereikbaar door eerst de tram te nemen naar Nowy Port om vervolgens een paar honderd meter te lopen naar de veerboot Nowy-Port - Wisłoujście (10 minuten, voetgangers PLN2 [8]).
  • Europees Solidariteits Centrum (Europejskie Centrum Solidarności), plac Solidarności 1, ☎ +48 50 619 56 73, [9]. Werkdagen 09-17. Dit in 2014 geopende museum is gevestigd net buiten het centrum van de stad in een gigantisch en modern gebouw. Het museum vertelt het verhaal van de anti-communistische solidariteits beweging in Polen en Gdansk tijdens de Koude Oorlog. Audiotour beschikbaar in oa Duits en Engels. Uitstappen bij tramhalte 'Plac Solidarności'. Toegang PLN17, familieticket (5 pers.) PLN47, korting met toeristenkaart. Audiotour bij prijs inbegrepen.
  • Solidariteitsplein (Plac Solidarności). Op het Plac Solidarności staat een groot monument voor de gevallen havenarbeiders tijdens de stakingen in 1980. Hier worden de eenenveertig arbeiders herdacht die tijdens de stakingen van december 1970 door de politie werden doodgeschoten.

Doen

  • Naar het strand, Plaża Stogi, [10]. Gdansk ligt aan de zee, maar door de haven is niet overal strand. Stogi Plaza is het grootste en bekendste zandstrand van Gdansk. Het zeewater is het hele jaar door koud in vergelijking met de Noordzee. In de zomer zijn hier ook winkels, restaurants, bars en lifeguards. Stogi Plaza is de eindhalte van tramlijn 3.

Studeren

Werken

Kopen

  • Galeria Bałtycka, al. Grunwaldzka 141, ☎ +48 58 521 85 50. [11] Dagelijks 09-21, zondag 10-20. Eén van de grootste overdekte winkelcentra van Polen. Heel veel grote internationale en Poolse winkelketens en fastfoodketens zijn hier vertegenwoordigd. Het winkelcentrum heeft een tramhalte voor de deur, halte 'Galeria Bałtycka'.
  • Centrum Handlowe Manhattan, al. Grunwaldzka 82, ☎ +48 58 767 70 00. [12] Dagelijks 09-21, zondag 10-20. Kleinschalig overdekt winkelcentrum. Een paar honderd meter verwijderd van Galeria Bałtycka. Tramhalte voor de deur, halte 'Jaskowa Dolina'.
  • Hala Targowa, Pl. Dominikański 1, ☎ +48 58 346 31 33. [13] Dagelijks 09-18, zaterdag 09-15, zondag gesloten. Overdekte markt in het centrum. Wordt ook wel één van de vreemdste gebouwen van Gdansk genoemd. Het gebouw werd gebouwd in 1896 en doet aan als een 19e eeuws treinstation in Frankrijk. De markt heeft drie verdiepingen vol met stalletjes waar tweedehands kleding, vlees, lokale specialiteiten, groente en fruit wordt verkocht. Weinig toeristen, vooral lokale bevolking.
  • Mariacka. Dit straatje in het hart van de stad zit bomvol kleine juwelierszaakjes. Bij droog weer worden de juwelen ook buiten langs de straat in etalagekasten gestald.

Eten

Restaurants in Gdansk zijn over het algemeen veel goedkoper in vergelijking met België en Nederland. Bij veel restaurant kun je terecht voor ontbijt (soms vanaf 10 uur), lunch en diner. Restaurants rondom de Lange Markt zijn goedkoop, maar wel duurder dan restaurants aan de rand van het centrum en daarbuiten. Kom je pas laat in de avond of in de nacht aan? Dan is een 24/7 supermarkt de enige optie, hiervan zijn er een aantal te vinden in het stadshart. Fastfoodketens zijn nauwelijks vertegenwoordigd in het centrum, alleen in overdekte winkelcentra buiten het centrum.

Budget

Medium

Duur

Uitgaan

Slapen

Budget

Medium

Hotel Willa Litarion

Duur

Contact

Veiligheid & Gezondheid

Het Dagelijks leven

Verder

Dit artikel is nog geheel in opbouw. Het is nog onbruikbaar voor een reiziger maar het is makkelijk om over een bepaald onderwerp al iets toe te voegen.

Weet jij iets voor deze pagina waardoor het bruikbaar wordt? Duik erin en bewerk de pagina!