Doe mee en deel je reiskennis!

Taalgids Zweeds: verschil tussen versies

Uit Wikitravel
Ga naar: navigatie, zoeken
(Interwiki)
k (Wijzigingen door 213.67.141.73 (Overleg) hersteld tot de laatste versie door Gentenaar)
 
(3 tussenliggende versies door 2 gebruikers worden niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
{{Leeg}}
+
{{Beg}}
 +
Het '''Zweeds''' (''svenska'') is een Noord-Germaanse of Scandinavische taal met ongeveer 9 miljoen sprekers. Het is de meestgesproken taal in [[Zweden]] (8,8 miljoen sprekers) en een van de officiële talen van [[Finland]] (300.000 sprekers). In de Finse autonome provincie [[Åland]] is het Zweeds de enige officiële taal.
 +
 
 +
Het Zweeds is nauw verwant aan de andere twee vasteland-Scandinavische talen, het Deens en het Noors. Het Zweeds en het Noors, en in iets mindere mate het Deens, zijn onderling redelijk verstaanbaar. Sommige woorden zijn anders, grammaticaal komen de talen overeen. De spelling is wel verschillend
 +
 
 +
De woordenschat van het Zweeds bestaat bijna geheel uit Germaanse woorden. Er zijn wel wat leenwoorden uit vooral het Latijn, Frans en (Neder)Duits. Tegenwoordig worden er veel woorden uit het Engels overgenomen, al dan niet aangepast of letterlijk vertaald (leenvertaling).
 +
 
 +
Kenmerkend voor de uitspraak van het Zweeds is de melodie: het is een toontaal. Er bestaan twee verschillende toonaccenten, en deze kunnen betekenisonderscheidend zijn. Het woord anden betekent, afhankelijk van de intonatie, "de eend" of "de geest". Hoe de toonaccenten daadwerkelijk worden uitgesproken is sterk afhankelijk van waar de spreker vandaan komt. In het zuiden onderscheidt men de tonen meer in de lengte dan in de toonhoogte. Bovendien wordt een woord alleen met toonaccent uitgesproken wanneer het een belangrijke grammaticale functie in een zin vervult.
 +
 
 +
De standaardtaal is het Rijkszweeds (rikssvenska) en is gebaseerd op de dialecten rond [[Stockholm]] en het [[Mälardal]]. Andere varianten van het Zweeds zijn het Finland-Zweeds en Estland-Zweeds.
 +
 
 +
==Alfabet==
 +
Het Zweeds wordt geschreven met het Latijnse alfabet, waaraan na de Z [sèta] drie tekens zijn toegevoegd: Å, Ä en Ö. Deze worden als aparte letters gezien en ongeveer als [o], [è] en [eu] uitgesproken. De letter O wordt in de regel als [oe] en soms als [o] uitgesproken. Traditioneel werd de W niet als een aparte letter maar als een variant van de V beschouwd en dus ook bij de V gesorteerd, maar sinds april 2006 geldt de W [dubbel ve:] als een volwaardige letter van het Zweedse alfabet, waarmee het aantal letters op 29 komt. Diakritische tekens komen niet voor in de Zweedse taal, behalve bij leenwoorden en eigennamen.
 +
 
 +
==Grammatica==
 +
=== Zelfstandige naamwoorden ===
 +
In het Zweeds worden, zoals in alle Noord-Germaanse talen, de zelfstandige naamwoorden verbogen. Waar in het Nederlands het onbepaald lidwoord (''een'') wordt gebruikt, heeft het Zweeds "en" (geslachtelijk) en "ett" (onzijdig), gevolgd door de standaardvorm.
 +
Laten we als voorbeeld de woorden ''en bil'' (een auto) en ''ett hus'' (een huis) nemen. Als wij deze woorden willen voorzien van een bepaald lidwoord (''de'' of ''het'') verandert het Nederlands alleen het lidwoord, terwijl in het Zweeds het zelfstandig naamwoord in de zg. bepaalde vorm gezet wordt: 'de auto' wordt ''bil'''en''''', 'het huis' wordt zo ''hus'''et'''''. Dit laat zien dat het bepaald lidwoord wordt aangehecht aan het zelfstandige naamwoord.
 +
 
 +
De bijbehorende meervoudsvormen zijn: ''bil'''ar''''' (auto's) en ''bilar'''na''''' ('''de''' auto's), ''hus'' (huizen) en ''hus'''en''''' ('''de''' huizen).
 +
 
 +
=== Werkwoorden ===
 +
De grootste groep regelmatige Zweedse werkwoorden eindigen in hun infinitiefvorm op -a. Net als bij andere Scandinavische talen zoals het Deens en Noors zijn de vervoegingen bij alle persoonsvormen hetzelfde en bestaat deze uit een toevoeging van de -r aan de infinitief voor de tegenwoordige tijd en -de voor de verleden tijd.
 +
 
 +
'''Voorbeeld:'''
 +
 
 +
infinitief: att tala (spreken - het woord 'att' komt alleen los voor de infinitief voor en is vrij lastig te vertalen, wel vergelijkbaar met het Engelse 'to' - 'att tala' / 'to speak', of het Nederlandse '(om) te spreken')
 +
 
 +
* jag tala'''r''' - ik spreek
 +
* du tala'''r''' - jij spreekt
 +
* han/hon tala'''r''' - hij/zij spreekt
 +
* vi tala'''r''' - wij spreken
 +
* ni tala'''r'''- jullie spreken/u spreekt
 +
* de tala'''r''' - zij spreken
 +
 
 +
* jag tala'''de''' - ik sprak
 +
* du tala'''de''' - jij sprak
 +
* han/hon tala'''de''' - hij/zij sprak
 +
* vi tala'''de''' - wij spraken
 +
* ni tala'''de''' - jullie spraken/ u sprak
 +
* de tala'''de''' - zij spraken
 +
 
 +
==Woordenboek==
 +
=== Basiswoorden ===
 +
; Hallo. : Hej. (''...'')
 +
; Hoe gaat het met jou? : Hur mår du? (''...'')
 +
; Goed, dankuwel. : Tack, jag mår bra. (''...'')
 +
; Hoe heet je? : Vad heter du? (''...'')
 +
; Mijn naam is ______ . : Jag heter ______ . (''...'')
 +
; Aangename kennismaking. : Trevligt att träffa dig  (''...'')
 +
; Bedankt. : Tack. (''...'')
 +
; Graag gedaan. : Var så god (''...'')
 +
; Hoe oud ben je. : Hur gammal är du? (''...'')
 +
; Ja. : Ja.
 +
; Nee. : Nej.
 +
; Het spijt me. : Jag är ledsen  (''...'')
 +
; Tot ziens :  Adjö (''...'')
 +
; Dag : Hej då (''...'')
 +
; Ik spreek geen 'Zweeds'. : Jag kan inte tala 'svenska'  (''...'')
 +
; Spreekt hier iemand Nederlands? : Talar någon Nederländska här? (''...'')
 +
; Help! : Hjälp! (''...'')
 +
; Let op! : Se upp  (''...'')
 +
; Goeiemorgen. : God morgon  (''...'')
 +
; Goeiedag. : God dag (''...'')
 +
; Goeiemiddag. : God eftermiddag (''...'')
 +
; Goedenavond. : God kväll (''...'')
 +
; Goeienacht (''bij het slapen'') : God natt (''...'')
 +
; Ik begrijp het. : Jag förstår (''...'')
 +
; Ik begrijp het niet. : Jag förstår inte (''...'')
 +
; Waar is het toilet? : Var ligger toaletten? (''...'')
 +
 
 +
 
 +
[[Categorie:Taalgids|Zweeds]]
  
  

Huidige versie van 5 dec 2012 om 12:15

Dit artikel is een beginnetje En heeft aandacht nodig. Duik erin en help het groeien!


Het Zweeds (svenska) is een Noord-Germaanse of Scandinavische taal met ongeveer 9 miljoen sprekers. Het is de meestgesproken taal in Zweden (8,8 miljoen sprekers) en een van de officiële talen van Finland (300.000 sprekers). In de Finse autonome provincie Åland is het Zweeds de enige officiële taal.

Het Zweeds is nauw verwant aan de andere twee vasteland-Scandinavische talen, het Deens en het Noors. Het Zweeds en het Noors, en in iets mindere mate het Deens, zijn onderling redelijk verstaanbaar. Sommige woorden zijn anders, grammaticaal komen de talen overeen. De spelling is wel verschillend

De woordenschat van het Zweeds bestaat bijna geheel uit Germaanse woorden. Er zijn wel wat leenwoorden uit vooral het Latijn, Frans en (Neder)Duits. Tegenwoordig worden er veel woorden uit het Engels overgenomen, al dan niet aangepast of letterlijk vertaald (leenvertaling).

Kenmerkend voor de uitspraak van het Zweeds is de melodie: het is een toontaal. Er bestaan twee verschillende toonaccenten, en deze kunnen betekenisonderscheidend zijn. Het woord anden betekent, afhankelijk van de intonatie, "de eend" of "de geest". Hoe de toonaccenten daadwerkelijk worden uitgesproken is sterk afhankelijk van waar de spreker vandaan komt. In het zuiden onderscheidt men de tonen meer in de lengte dan in de toonhoogte. Bovendien wordt een woord alleen met toonaccent uitgesproken wanneer het een belangrijke grammaticale functie in een zin vervult.

De standaardtaal is het Rijkszweeds (rikssvenska) en is gebaseerd op de dialecten rond Stockholm en het Mälardal. Andere varianten van het Zweeds zijn het Finland-Zweeds en Estland-Zweeds.

Alfabet[bewerken]

Het Zweeds wordt geschreven met het Latijnse alfabet, waaraan na de Z [sèta] drie tekens zijn toegevoegd: Å, Ä en Ö. Deze worden als aparte letters gezien en ongeveer als [o], [è] en [eu] uitgesproken. De letter O wordt in de regel als [oe] en soms als [o] uitgesproken. Traditioneel werd de W niet als een aparte letter maar als een variant van de V beschouwd en dus ook bij de V gesorteerd, maar sinds april 2006 geldt de W [dubbel ve:] als een volwaardige letter van het Zweedse alfabet, waarmee het aantal letters op 29 komt. Diakritische tekens komen niet voor in de Zweedse taal, behalve bij leenwoorden en eigennamen.

Grammatica[bewerken]

Zelfstandige naamwoorden[bewerken]

In het Zweeds worden, zoals in alle Noord-Germaanse talen, de zelfstandige naamwoorden verbogen. Waar in het Nederlands het onbepaald lidwoord (een) wordt gebruikt, heeft het Zweeds "en" (geslachtelijk) en "ett" (onzijdig), gevolgd door de standaardvorm. Laten we als voorbeeld de woorden en bil (een auto) en ett hus (een huis) nemen. Als wij deze woorden willen voorzien van een bepaald lidwoord (de of het) verandert het Nederlands alleen het lidwoord, terwijl in het Zweeds het zelfstandig naamwoord in de zg. bepaalde vorm gezet wordt: 'de auto' wordt bilen, 'het huis' wordt zo huset. Dit laat zien dat het bepaald lidwoord wordt aangehecht aan het zelfstandige naamwoord.

De bijbehorende meervoudsvormen zijn: bilar (auto's) en bilarna (de auto's), hus (huizen) en husen (de huizen).

Werkwoorden[bewerken]

De grootste groep regelmatige Zweedse werkwoorden eindigen in hun infinitiefvorm op -a. Net als bij andere Scandinavische talen zoals het Deens en Noors zijn de vervoegingen bij alle persoonsvormen hetzelfde en bestaat deze uit een toevoeging van de -r aan de infinitief voor de tegenwoordige tijd en -de voor de verleden tijd.

Voorbeeld:

infinitief: att tala (spreken - het woord 'att' komt alleen los voor de infinitief voor en is vrij lastig te vertalen, wel vergelijkbaar met het Engelse 'to' - 'att tala' / 'to speak', of het Nederlandse '(om) te spreken')

  • jag talar - ik spreek
  • du talar - jij spreekt
  • han/hon talar - hij/zij spreekt
  • vi talar - wij spreken
  • ni talar- jullie spreken/u spreekt
  • de talar - zij spreken
  • jag talade - ik sprak
  • du talade - jij sprak
  • han/hon talade - hij/zij sprak
  • vi talade - wij spraken
  • ni talade - jullie spraken/ u sprak
  • de talade - zij spraken

Woordenboek[bewerken]

Basiswoorden[bewerken]

Hallo. 
Hej. (...)
Hoe gaat het met jou? 
Hur mår du? (...)
Goed, dankuwel. 
Tack, jag mår bra. (...)
Hoe heet je? 
Vad heter du? (...)
Mijn naam is ______ . 
Jag heter ______ . (...)
Aangename kennismaking. 
Trevligt att träffa dig (...)
Bedankt. 
Tack. (...)
Graag gedaan. 
Var så god (...)
Hoe oud ben je. 
Hur gammal är du? (...)
Ja. 
Ja.
Nee. 
Nej.
Het spijt me. 
Jag är ledsen (...)
Tot ziens 
Adjö (...)
Dag 
Hej då (...)
Ik spreek geen 'Zweeds'. 
Jag kan inte tala 'svenska' (...)
Spreekt hier iemand Nederlands? 
Talar någon Nederländska här? (...)
Help! 
Hjälp! (...)
Let op! 
Se upp (...)
Goeiemorgen. 
God morgon (...)
Goeiedag. 
God dag (...)
Goeiemiddag. 
God eftermiddag (...)
Goedenavond. 
God kväll (...)
Goeienacht (bij het slapen
God natt (...)
Ik begrijp het. 
Jag förstår (...)
Ik begrijp het niet. 
Jag förstår inte (...)
Waar is het toilet? 
Var ligger toaletten? (...)

Varianten

Handelingen

Docents

In andere talen

other sites