Wielkopolska

Z Wikitravel, http://wikitravel.org/

Europa : Europa Centralna : Polska : Wielkopolska

[edytuj] Charakterystyka

[edytuj] Geografia

Wielkopolska leży na Nizinie Wielkopolskie oraz na Pojezierzu Wielkopolskim. Głównymi rzekami regionu są : Warta, Noteć, Prosna oraz Obra. Północna część regionu to fragment Pojezierza Południowopomorskiego i Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, środkowa to POjedzierze Wielkopolskie i Pradolina Warciańsko-Odrzańska, a południowa należy do Pojezierza Leszczyńskiego, Niziny Południowowielkopolskiej i Wału Trzebnickiego. Powierzchnia regionu została ukształtowana w większości przez lądolów skandynawski, który ustąpił z tych terenów 12-10 tys lat temu - stąd liczne (szczególnie w zachodniej i północnej części regionu) jeziora.

Wbrew obiegowej opinii o Wielkopolsce jako regionie płaskim, aż 40% powierzchni zajmuje teren pagórkowaty, 50% - falisty, a jedynie 10% to płaskie równiny. Najwyższym punktem regionu jest Kobyla Góra w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich (282 m npm), najniższy z kolei punkt leży w dolinie Noteci koło Krzyża (31 m npm).

Największymi skupiskami leśnymi są Puszcza Notecka i Puszcza Zielonka; ogółem lasy zajmuja 26% powierzchni województwa, z tym, że najwięcej (40%) jest ich na północy i zachodzie regionu, a najmniej na wschodzie (miejscami nawet poniżej 10%). W Wielkopolsce znajduje się jeden park narodowy (Wielkopolski Park Narodowy), 12 parków krajobrazowych, ok. 100 rezerwatów przyrody i liczne pomniki przyrody.

[edytuj] Fauna i flora

[edytuj] Klimat

[edytuj] Historia

[edytuj] Gospodarka

[edytuj] Dojazd

[edytuj] Samolotem

Jedynym pasażerskim portem lotniczym regionu jest Poznań - Port Lotniczy Ławica im. Henryka Wieniawskiego znajduje się zaledwie 7 km od ścisłego centrum miasta (hotele, dworzec, Międzynarodowe Targi Poznańskie) i oferuje juz ponad 20 destynacji (w tym 4 normalnokosztowe, pozostałe to low-costy). Poznański port jest jednym z najnowocześniejszych w Polsce, a dojazd do śródmieścia zajmuje przeciętnie 20-25 minut. Z Poznania mozna dostac się do ponad 20 destynacji, w tym 3 krajowych (Warszawa, Zielona Góra, od marca 2008 Kraków).

[edytuj] Koleją

Głównym (co nie oznacza, że jedynym) węzłem kolejowym regionu jest Poznań, dokąd można dojechać z niemal każdego zakątka Polaki. Ważniejsze połączenie dalekobieżne :

  • Szczecin (przez Szamotuły, Wronki, Krzyż, Stargard Szczeciński) - 10-12 na dobę (tylko pospieszne i ekspresy)
  • Kołobrzeg / Koszalin / Słupsk - do 8 na dobę (w sezonie), w tym 2 osobowe całoroczne
  • Trójmiasto (przez Gniezno, Inowrocław, Bydgoszcz, Tczew) - 6-8 na dobę (tylko pospieszne) + po 2 osobowe do Bydgoszczy i Torunia
  • Olsztyn (przez Gniezno, Toruń) - 3 na dobę (tylko pospieszne)
  • Warszawa (przez Konin, Kutno) - kilkanaście na dobę, w większości klasy Ex, IC, IC+, EC, TLK, zaledwie 1 pospieszny - nocą
  • Łódź (na ogół przez Ostrów Wielkopolski, Kalisz) - 6 na dobę, w tym większość osobowoych lub przyspieszonych
  • Kraków (większość przez Wrocław, Opole, Katowice) - do 10 na dobę, w tym 4 do Przemyśla
  • Katowice (większość przez Wrocław, Opole) - do 12 na dobę
  • Wrocław (przez Leszno) - ponad 20 na dobę, super wybór i dobry czas jazdy, na ogół szybciej niż szosą, od osobowych przez przypieszone, pospieszne, do ekspresów i IC
  • kurorty w Sudatach : Szklarska Poręba - do 3 dziennie (2 całoroczne przyspieszone + pospieszny w sezonie), Kudowa Zdrój - również 3 dziennie (2 całoroczne przyspieszone + pospieszny w sezonie).

Oprócz Poznania ważniejszymi węzłami są :

Piła - stąd dojedziemy do :

  • Gorzowa Wielkopolskiego (czasem z przesiadką w Krzyżu) i dalej Kostrzyna, gdzie możliwe są przesiadki na Berlin
  • Kołobrzegu / Koszalina / Słupska (więcej połączeń w sezonie letnim)
  • Bydgoszczy / Torunia / Włocławka - kilka pospiesznych na dobę, do Bydgoszczy również dość liczne osobowe

Leszno - dojazd do :

  • Zielonej Góry (przez Głogów)
  • zatrzymują się tu wszystkie pociągi (również Ex i IC) na trasie Poznań - Wrocław

Ostrów Wielkopolski - możliwy dojazd do :

[edytuj] Samochodem

[edytuj] Autobusem

[edytuj] Regiony

Wielkopolska jest relatywnie spójnym regionem, ale oczywiście występują tu (jak w innych częściach kraju) dzielnice historyczne :

  • Wielkopolska właściwa - obejmująca centrum województwa, z Poznaniem, Lesznem
  • Wielkopolska wschodnia - rejon Gniezna, Konina, Kalisza - pozostałość to piastowskim jeszcze (XII-XIII wiek) podziale Wielkopolski na ziemię poznańską i gnieźnieńsko-kaliską, ugruntowany dodatkowo istniejącym od 1000 roku podziałem na diecezje poznańską i gnieźnieńską.
  • tzw "Regon Kozła" - od regionalenj nazwy instrumentu muzycznego 'dudy' - okolice Wolsztyna i Nowego Tomyśla
  • Pałuki - historyczny region na pograniczu Wielkopolski i Kujaw. Dziś stolica jego wielkopolskiej części jest Wągrowiec
  • Krajna - północno-wschodnie rubieże województwa - okolice Piły, Złotowa, czasem zaliczane juz do Pomorza Wschodniego

Należy też wspomnieć, iż od wprowadzenia nowego podziału administracyjnego w 1999 roku, poza granicami administracyjnej Wielkopolski znalazły się m.in. : Gorzów Wielkopolski, wschodnia część ziemi lubuskiej (Wschowa, Sulechów) czy okolice Strzelna - Mogilna - Żnina, które przypadły województwu kujawsko-pomorskiemu.

[edytuj] Miasta

Głównymi miastami regionu są - oprócz oczywiście Poznania - dawne miasta wojewódzkie, tworzące dziś nowe, większe województwo wielkopolskie :

a także :

[edytuj] Wsie

[edytuj] Ciekawe miejsca

  • Puszcza Zielonka - duży kompleks leśny na północny wschód od Poznania, liczne szlaki piesze, rowerowe, wiele jezior z kąpieliskami i łowiskami. Na obrzeżach liczne kościółki drewniane oraz inne zabytki - choćby pałac i klasztor pocysterski w Owińskach.
  • Stobnica - mała wieś na południowo-zachodnim skraju Puszczy Noteckiej z jedną z nielicznych w Polsce hodowlą wilków (prowadzona przez katedrę zoologii poznańskiej Akademii Rolniczej)

[edytuj] Komunikacja

[edytuj] Kolej

Podstawą komunikacji w regionie jest zdecydowanie kolej. Głównym i najważniejszym węzłem jest oczywiście Poznań, nieco mniej połączeń oferują węzły regionalne : Leszno, Ostrów Wielkopolski czy Piła. Najważniejszą linią regionu jest trasa z Warszawy via Konin, Wrześnię, Poznań w kierunku granicy zachodniej i dalej Berlina. Inne lienie magistralne to :

Sieć linii głównych uzupełniają linie lokalne, którym w Wielkopolsce powodzi się chyba nieco lepiej niż w innych częściach kraju (w nawiasach orientacyjna liczba połączeń na dobę)

  • Piła - Wałcz (3 do 5)
  • Piła - Złotów - Chojnice (5 do 6)
  • Poznań - Wągrowiec - Gołańcz (8 do 10)
  • Poznań - Grodzisk Wielkopolski - Wolsztyn (7 do 9)
  • Gniezno - Września - Jarocin - Krotoszyn (i dalej Wrocław) (3 do 5)
  • Jarocin - Leszno (4)
  • Ostrów Wielkopolski - Krotoszyn - Leszno (5 do 8)
  • Leszno - Wolsztyn (5 do 6)
  • wschodnimi rubieżami regionu przebiega jeszcze słynna przedwojenna Magistrala Węglowa, mająca obecnie małe znaczenie w turystyce, tym bardziej, że kursują nią zaledwie 4 pary pociągów osobowych na dobę plus dalekobieżne w sezonie letnim.

Na trasach z Wolsztyna do Poznania (odjazdy z Wolsztyna ok 5:30 i ok 11:30, a z Poznania ok 9:30 i 15:30) oraz z Wolsztyna do Leszna (odjazd z Wolsztyna ok 6:00, powrót z Leszna ok. 15:30) kursują - jako jedyne w Polsce planowe pociągi prowadzone parowozami. (Godziny podane są jako "około" ze względu na zmiany rozkładu jazdy, wynikające w szczegółności z prac prowadzonych w węźle poznańskim).

Warto tu wspomnieć również o kolejkach wąskotorowych. Większość z nich służy wyłącznie celon turystycznym (kursy w wakacje, weekendowe itp), ale regionalną ciekawostką jest pierwsza, niezależna od PKP i prywatna linia kolejowa w Polsce : 23-kilometrowy odcinek od Starego Bojanowa (linia Poznań-Wrocław) przez Śmigiel do Wielichowa. Codziennie w trase wyrusza tu kilkanaście pociągów. Rozkład : http://www.skpl.kalisz.pl (operator obsługuje tez niektóre inne trasy wąskotorowe - patrz niżej) Ponadto pociągi po wąskich torach (często tylko towarowe, ale z możliwością zamówienia kursu wycieczkowego) kursują na trasach

  • Środa Wielkopolska - Zaniemyśl
  • Pleszew - Pleszew Miasto (SKPL)
  • Opatówek - Turek (SKPL)
  • Gniezno - Witkowo
  • rejon Białośliwia (koło Piły)
  • przez zupełnie skrajnie wschodni kawałek Wielkopolski przebiega też fragment trasy Krośniewickiej Kolei Dojazdowej (SKPL)

[edytuj] Wyjazd

[edytuj] Warto zobaczyć

Perłami regionu są pierwsze stolice (liczba mnoga !!) Polski z X-XI wieku z licznymi zabytkami z okresu Pierwszych Piastów :

  • Dwa najważniejsze ośrodki Państwa Piastów, czyli Gniezno i Poznań
  • oraz inne, odgrywające mniejszą rolę we wczesnym średniowieczu, a dziś wioski : Giecz i Ostrów Lednicki

Innymi dużymi miastami regionu wartymi spędzenia tam przynajmniej paru godzin są :

Mniejsze miasta z ciekawymi zabytkami, tradycjami to m.in :

  • Kórnik (18 km na południowy wschód od Poznania) z neogotyckim (choć starszym w swej genezie) zamkiem, ogrodem dendrologicznym i bogatą w eksponaty najwyższej klasy Biblioteka Kórnicką
  • Rogalin (16 km na południe) z barokowo-klasycystycznym pałacem, ze słynną kolekcją malarstwa rodziny Raczyńskich, powozownią i nie mniej znanymi dębami : Lechem, Czechem i Rusem.
  • Puszczykowo (15 km na południe) z muzeum podrożniczym Arkadego Fiedlera, siedzibą dyrekcji Wielkopolskiego Parku Narodowego (wraz z muzeum przyrodniczym) i pięknymi willami w przełomowej dolinie Warty
  • Swarzędz (tuż za granicami miasta przy wyjeździe w kierunku Konina-Warszawy) z jednym z nielicznych w Europie Skansenów Pszczelarstwa
  • Nowy Tomyśl z największym koszem świata oraz Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa
  • Szamotuły z niesamowitym Muzeum Ikon, Basztą Halszki i kościołem kolegiackim

W Wielkopolsce zdecydowanie warto często zjechać z głównych tras gdzieś w bok, aby obejrzeć np. :

  • Dobrzycę
  • Śmiełów
  • Gołuchów
  • Antonin
  • Kiszewo
  • Owińska
  • Szreniawę (15 km na południowy zachód od Poznania) z Muzeum Rolnictwa oraz wieżą widokową Bierbaumów
  • Lusowo (12 km na zachód od miasta) - kościółek drewniany i prywatne muzeum Dowódców Powstania Wielkopolskiego 1918-1919
  • Chludowo (15 km na północ od miasta) - muzeum misyjne Ojców Werbistów, to właśnie stąd pochodził zmarły niedawno O. Zielazek
  • Uzarzewo (15 km na północy wschód od centrum) - z Muzeum Łowiectwa i Myślistwa
  • Kazimierz Biskupi
  • Kłodawę
  • Wełnę z najstarszym w regionie kościółkiem drewnianym z sobotami oraz sąsiedni Jaracz z Muzeum Młynarstwa
  • Ląd z jednym z najpiękniejszych w Polsce kompleksów pocysterskich
  • podobne kościoły i klasztory po Szarych Braciach w południowo-zachodniej Wielkopolsce w Przemęcie i Obrze

[edytuj] Plany podróży

Na dość dokładne zwiedzenie Wielkopolski potrzeba około tygodnia. Plan zwiedzania mógłby wyglądać mniej więcej tak :

Dzień 1 - przyjazd do Poznania, kilkugodzinne zwiedzanie miasta (tradycyjnie : Ostrów Tumski, Stare MIasto, Poznań XIX- i XX-wieczny). Popołudnie spędzone w kompleksie rekreacyjnym na Malcie + wizyta w browarach. Dzień kończymy zakupami w Starym Browarze lub kawką i czyms słodkim w jednej z licznych kafejek na Starym Mieście.

Dzień 2 - kontynuujemy zwiedzanie Poznania : Wzgórze Św. Wojciecha, Cytadela, Palmiarnia, rezerwat "Meteoryt Morasko". Popołudniowy wyjazd do np. Kicina lub Wierzenicy (kościółki drewniane), do Swarzędza do skansenu pszczelarskiego lub do Chludowa do muzeum misyjnego Ojców Werbistów (poza tym też ładna świątynia w drewnie).

Dzień 3 - czas na okolice Poznania : pałac w Rogalinie, zamek i aroboretum w Kórniku, muzeum podróżnicze Arkadego Fiedlera w Puszczykowie, spacer po Wielkopolskim Parku Narodowym do Szreniawy, gdzie zwiedzamy Muzeum Rolnictwa i wieżę Birbaumów. Alterantywnie : sanktuarium Matki Boskiej w drewnianym kościółku w Sobocie, Powrót do Poznania.

Dzień 4 - całodniowy (i jeśli chce sie to zrobić rzetelnie, to będzie to naprawdę cały dzień) wyjazd na Szlak Piastowski : Ostrów Lednicki, Gniezno i dalej albo południowa odnowa szlaku : Trzemeszno, Strzelno, Kruszwica albo północna : Biskupin, Wenecja, Żnin.

Dzień 5 - definitywnie opuszczamy Poznań : wyjazd na wschód : dawne grodzisko i kościół romański w Gieczu, potem kompleks pocysterski w Lądzie, później Konin, Kazimierz Biskupi i na koniec Kłodawa z największą CZYNNĄ kopalnią soli w Polsce. Na nocleg warto udać się w okolice Kalisza.

Dzień 6 - spędzony w południowej Wielkopolsce : pałac w Russowie, Kalisz, pałac w Antoninie, zamek w Gołuchowie wraz z rezerwatem żubrów i największym głazem narzutowym w Wielkopolsce (Głaz Św. Jadwigi), kościółek drewniany w Ociążu, XII-wieczny kościół romański w Kotłowie.

Dzień 7 - udajemy się w kierunku barokowego Leszna, po drodze pełen niesamowitych polichromii oraz witraży autorstwa Józefa Mehoffera kościół w Jutrosinie. Jadąc dalej na północny zachód docieramy do Przemętu, potem kolejnego pocysterskiego opactwa w Obrze i - oczywiście - Wolsztyna z jedyną w Europie czynną parowozownią, muzeum Roberta Kocha i ciekawym skansenem na przedmieściach.

Dzień 8 - koniec naszej wędrówki po regionie i powrót do Poznania. Po drodze jeszcze jedyne w Polsce Muzeum Pożarnictwa w Rakoniewicach, miejsce życia słynnego mieszkańca wozu cyrkowego : Michała Drzymały w Drzymałowie, największy kosz na świecie w Nowym Tomyślu oraz prywatne muzeum pszczelarskie (polecamy miód !!) i pałac w Wąsowie. I na koniec Szamotuły z Basztą Halszki.

Oczywiście w/w trasę mozna dowolnie modyfikować, ubogacać, skracać itp, a celem powyższego tekstu jest wyłącznie zainspirowanie turystów do poznania Wielkopolski.

[edytuj] Warto spróbować

[edytuj] Gastronomia

[edytuj] Bezpieczeństwo

Źródło: "http://wikitravel.org/pl/Wielkopolska"